Historia Rodos
czwartek, październik 11th, 2007Dzieje Rodos to burzliwa historia wojen, najazdów, okupacji i krótkich okresów prosperity handlowej. Były to również czasy rozwoju i stagnacji kultury i sztuki.
W starożytności wyspa stanowiła gwarny ośrodek handlu i utrzymywała kontakty handlowe w regionie Morza Śródziemnego. Wino, pszenica i oliwa były znakomitym towarem eksportowym i trafiały na wiele zagranicznych rynków. Liczne kompanie handlowe z terenów od Mezopotamii po Egipt miały swoje przedstawicielstwa w Lindos, które przeżywało wtedy swój złoty okres w rozwoju kultury i gospodarki.
Prawdopodobnie mieszkańcy wyspy zawdzięczali swoje bogactwo głównie temu, że nie najeżdżali swoich sąsiadów, a miecze wyciągali tylko w ostateczności. Jako utalentowani dyplomaci wiedzieli jak utrzymać niezależną pozycję między największymi potęgami tamtej epoki. W czasach kryzysu pozwalali na okupację wyspy, wykorzystując to najlepiej, jak się dało. Dopiero, gdy warunki okupacji stawały się zbyt ciężkie do zniesienia, bez wahania chwytali za broń.
W 408 roku p.n.e. trzy najbogatsze miasta wyspy, Kamiros, Ialissos i Lindos, postanowiły wybudować stolicę, której lokalizacja gwarantowałaby najdogodniejsze warunki do obrony przed najazdami ze wschodu. Tak powstało miasto Rodos, będące do dziś stolicą wyspy. Szybko wzmocniło swoją pozycję stając się duchowym, kulturalnym i gospodarczym centrum wyspy. W słynnej szkole retoryki studiowali Cycero, Cezar i Tyberiusz, a do portu zawijały liczne statki ze wschodu i zachodu.
Od chwili zjednoczenia z Rzymem zaczął się stopniowy upadek miasta. Wyspę przyłączono do Imperium Rzymskiego jako prowincję o rosnącej sile. Przez lata cieszyła się względną suwerennością, lecz później popadła w konflikt z Rzymem, co spowodowało zbrojną interwencję Kasjusza, którego wojska zrównały z ziemią miasto Rodos. Ponadto wyspę nawiedzały ciągłe trzęsienia ziemi, a epidemie dziesiątkowały ludność, osłabiając jej możliwości obronne. Jednocześnie stale rosło zagrożenie ze wschodu.
W I w. n.e. na wyspę przybył Paweł Apostoł, głosząc chrześcijaństwo. W 297 roku rozpoczęły się bizantyjskie dzieje Rodos, przerywane najazdami Arabów i krzyżowców. W 515 roku stolica wyspy została zniszczona przez silne trzęsienie ziemi. W ciągu następnych stuleci wyspa wielokrotnie musiała się bronić przed wzrastającymi opłatami na rzecz Persów i Saracenów. Wiele ówczesnych wydarzeń skrywają mroki dziejów. Kurtyna podniosła się ponownie w roku 1082, gdy na śródziemnomorskiej scenie pojawili się dwaj nowi okupanci Wenecja i Genua. Za sprawą genueńczyków Rodos wpadło w ręce krzyżowców. W ostrych targach admirał genueński (w rzeczywistości pirat) sprzedał wyspę rycerzom, która przez następne dwa stulecia stanowiła ich bazę.
W 1309 r., z chwilą osiedlenia się na wyspie joannitów, zakonu rycerskiego powołanego do obrony Ziemi Świętej i pielgrzymów, Rodos wkroczyło w kolejny złoty wiek. Rycerze z Europy zachodniej pobudowali na wyspie liczne zamki, a w stolicy piękną dzielnicę gotycką. Rodos, jako najdalej wysunięty punkt obrony przed Konstantynopolem, a także z punktu widzenia rycerzy prowadzących święte wojny, miało wiele strategicznych zalet. To, co zaczęło się jako działania obronne przed Turkami, wkrótce przerodziło się w wojnę zaczepną i szybko zaowocowało pojawieniem się licznych umocnionych fortyfikacji, które z biegiem czasu rycerze wznieśli na wyspie. Ich twierdze skutecznie odpierały ataki sułtanów aż do 1522 r., kiedy Sulejmana Wspaniały zdobył Rodos. Resztka joannitów po kapitulacji uciekła na Maltę (stąd dzisiejsza nazwa zakonu kawalerów maltańskich). Generalnie mieszkańcy wyspy dobrze przystosowali się do rządów Ottomanów. Dopiero w XIX w. Turcy władający wyspą zaczęli tracić władzę, gdy w całej Grecji wybuchły zbrojne powstania przeciw panującej dynastii. Reakcja Ottomanów była ostra. Od 1874 r. ograniczyli swobodę handlu, odebrali wolność wyznania i zastosowali brutalne środki żeby stłumić rewoltę.
Jednak biegu historii nie dało się powstrzymać i po bez mała czterech wiekach panowania, w 1912 r. Turków wyparli Włosi przejmując wyspę. I choć w latach 1922-43, a zwłaszcza w czasach faszystowskich, skonfiskowali duże połacie ziemi, to znacznie przyczynili się do rozwoju wyspy. Drogi, po których podróżowało się na osłach, zostały wybrukowane, a Pałac Wielkich Mistrzów, leżący po eksplozji w gruzach, odbudowany. Podczas Włoskiej okupacji wiele budynków wyremontowano, lecz nie zostały odrestaurowane w pierwotnym stanie. Jednak Rodos, będące miejscem wakacji włoskich dygnitarzy, może nadal być dumne ze swoich osiągnięć w tamtym okresie.
Gdy w 1943 r. Włosi poddali się aliantom, wyspa stała się areną zaciętych walk, które doprowadziły do ostatecznej kapitulacji Niemców w 1945 roku. Do 1947 r. wyspa pozostawała w rękach Brytyjczyków, którzy przywrócili ład i porządek w chaotycznym aparacie administracyjnym. Od 1948 roku Rodos należy do Grecji.